Błonica (Dyfteria)

Błonica, znana również jako dyfteria, to ciężka choroba zakaźna wywoływana przez bakterię . Atakuje głównie błony śluzowe gardła, nosa i krtani, prowadząc do poważnych powikłań, a w skrajnych przypadkach nawet do smierci. Choroba przenosi się przede wszystkim drogą kropelkową, w wyniku kontaktu z wydzielinami osoby zakażonej, a także rzadziej przez kontakt z przedmiotami zanieczyszczonymi patogenem. Dzięki obowiązkowym szczepieniom zachorowalność w Polsce jest bardzo niska, jednak błonica wciąż stanowi zagrożenie w krajach o niskim poziomie wyszczepialności.

Przyczyny błonicy i czynniki ryzyka zakażenia

• Brak szczepień ochronnych

• Kontakt z osobą chorą lub nosicielem bakterii

• Osłabiona odporność organizmu

Objawy błonicy u dzieci i dorosłych

Objawy błonicy mogą być różne w zależności od formy choroby:

Błonica gardła i krtani

• Ból gardła i trudności w połykaniu

• Gorączka i osłabienie

• Charakterystyczna szara lub biała błona rzekoma pokrywająca migdałki, gardło lub nos

• Obrzęk węzłów chłonnych i szyi

Błonica skóry

• Owrzodzenia i zmiany skórne, szczególnie u osób w tropikalnych rejonach świata

• Zmiany są zwykle pokryte szarym nalotem

Objawy błonicy – jak rozpoznać chorobę?

• Zaburzenia rytmu serca (arytmie)

• Problemy neurologiczne (porażenia mięśni, trudności w oddychaniu)

• W skrajnych przypadkach niewydolność serca i śmierć

Powikłania błonicy – kiedy choroba staje się groźna

Choroba zakaźna wywołana przez Corynebacterium diphtheriae może prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u dzieci i osób starszych:

• Zapalenie mięśnia sercowego (kardiomiopatia toksyczna)

• Porażenia nerwów czaszkowych i mięśni oddechowych

• Zakażenia wtórne, np. zapalenie płuc

• Zgon – w przypadku braku leczenia błonicy śmiertelność wynosi nawet 5–10%

Diagnostyka błonicy – jak rozpoznać zakażenie?

Rozpoznanie błonicy opiera się na:

• Badaniu klinicznym i ocenie charakterystycznej błony rzekomej

• Wymazach z gardła lub skóry w celu wykrycia bakterii

• Testach laboratoryjnych wykrywających toksynę dyfterii

Leczenie błonicy – jak przebiega terapia?

Leczenie błonicy jest intensywne i wymaga hospitalizacji:

1. Antytoksyna dyfterytowa – neutralizuje toksynę w organizmie i zmniejsza ryzyko powikłań

2. Antybiotyki – zazwyczaj penicylina lub erytromycyna, stosowane w celu eliminacji bakterii

3. Wspomaganie funkcji oddechowych – w ciężkich przypadkach może być konieczna intubacja lub wentylacja mechaniczna

4. Leczenie objawowe – nawadnianie, leki przeciwbólowe i kontrola gorączki

Zapobieganie błonicy – szczepienia i profilaktyka

Najskuteczniejszą metodą profilaktyki jest szczepienie ochronne:

• Szczepionka DTP (błonica, tężec, krztusiec) podawana w dzieciństwie w kilku dawkach

• Dawki przypominające w wieku szkolnym i dorosłym

• Dorosłym zaleca się dawki przypominające co 10 lat

• Szczepienia osób narażonych na kontakt z rejonami, gdzie błonica występuje endemicznie

Dodatkowo, osoby nieszczepione lub o obniżonej odporności powinny unikać kontaktu z osobami zakażonymi oraz przestrzegać zasad higieny.

Błonica a medycyna estetyczna i regeneracja skóry

Choć błonica sama w sobie nie jest chorobą związaną z estetyką, jej powikłania skórne i blizny po owrzodzeniach mogą wymagać terapii dermatologicznej lub estetycznej, w tym:

• Zabiegów regenerujących skórę

• Usuwania blizn i przebarwień

• Zabiegów wspomagających gojenie i poprawę kondycji skóry

W Bieńkowscy Clinic pacjenci po przebytych infekcjach skóry, w tym powikłaniach po błonicy, mogą skorzystać z nowoczesnych terapii z zakresu medycyny regeneracyjnej i laseroterapii, aby poprawić wygląd i funkcjonowanie skóry.

Błonica w Polsce – przypadki, statystyki i ryzyko nawrotu

Czy błonica wraca do Polski? Przez wiele lat błonica była w Polsce chorobą praktycznie niewystępującą, jednak w ostatnich latach pojawiły się nowe, pojedyncze przypadki zakażeń.

Po ponad dwóch dekadach nieobecności, w 2023 roku odnotowano pierwszy potwierdzony przypadek błonicy. W kolejnych miesiącach zgłoszono następne zachorowania – w 2024 roku zarejestrowano 8 przypadków, a do marca 2025 roku – już 12.

Najczęściej chorują osoby niezaszczepione. Wśród pacjentów znajdowali się zarówno dzieci w wieku 6–10 lat, jak i dorośli po kontakcie z chorymi dziećmi. Jeden z najcięższych przebiegów dotyczył sześcioletniego chłopca z Wrocławia, który nie był zaszczepiony i zaraził się po powrocie z zagranicy. Wymagał leczenia na oddziale intensywnej terapii oraz podania surowicy antybłoniczej.

Zakażenia u dorosłych przebiegały zwykle łagodniej, choć również wymagały hospitalizacji. W niektórych przypadkach potwierdzono postać skórną błonicy, która rozwijała się po drobnych ranach i wymagała leczenia chirurgicznego.

Eksperci wskazują, że wzrost liczby przypadków wynika z obniżającego się poziomu wyszczepialności w niektórych grupach wiekowych oraz większej mobilności społeczeństwa. Z tego powodu lekarze apelują o regularne szczepienia przypominające oraz zwiększenie czujności w diagnostyce chorób zakaźnych.